Chăm lo bồi dưỡng thế hệ trẻ - chủ nhân tương lai của đất nước là một trong những nội dung quan trọng trong tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Người cùng Đảng ta trực tiếp tổ chức bồi dưỡng thế hệ trẻ, đồng thời bản thân tự nêu gương sáng để mọi người học tập, noi theo. Người khẳng định: "Bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau là một việc rất quan trọng và rất cần thiết”(1).

Từ rất sớm, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhận thức được vị trí, vai trò to lớn và luôn đặt niềm tin vào tuổi trẻ trong sự nghiệp cách mạng. Người nói rằng: "Hỡi Đông Dương đáng thương hại! Người sẽ chết mất nếu đám thanh niên già cỗi của Người không sớm hồi sinh”(2). Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, để thức tỉnh một dân tộc phải bắt đầu từ thức tỉnh thanh niên, đặt lên hàng đầu nhiệm vụ giáo dục thế hệ thanh niên.

Với Chủ tịch Hồ Chí Minh, thế hệ trẻ Việt Nam là lực lượng có sức khỏe, hăng say, sáng tạo và lòng nhiệt tình cách mạng. Họ không những là đội quân xung kích, là người kế tục sự nghiệp cách mạng vẻ vang của Đảng, của nhân dân mà còn là người chủ tương lai của nước nhà. Người chỉ rõ: "Thanh niên là người chủ tương lai của nước nhà. Thật vậy, nước nhà thịnh hay suy, yếu hay mạnh một phần lớn do các thanh niên”(3). Để hoàn thành được nhiệm vụ cách mạng vẻ vang đó, theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, trước hết thế hệ trẻ phải được học tập rèn luyện; đồng thời Đảng cần phải đặc biệt quan tâm đào tạo, rèn luyện, để họ kế tục xứng đáng sự nghiệp cách mạng, thành những người vừa "hồng”, vừa "chuyên”. Muốn làm được như vậy cần quán triệt tốt những nội dung cơ bản sau:

Trước hết, phương châm giáo dục phải toàn diện, cụ thể, thiết thực và phù hợp để các thế hệ thanh niên phát triển toàn diện, có đạo đức, có tài năng, đáp ứng yêu cầu, đòi hỏi của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ đất nước. Nội dung giáo dục phải đa dạng, trong đó tập trung giáo dục tư tưởng chính trị, nâng cao trình độ giác ngộ lý luận cách mạng. Xây dựng tinh thần yêu nước và yêu chủ nghĩa xã hội để thanh niên có một lý tưởng sống cao đẹp, có quyết tâm, ý chí sẵn sàng nhận và hoàn thành mọi nhiệm vụ được giao. Cùng với đó phải nâng cao trình độ kiến thức, năng lực tiếp thu những tri thức khoa học tiên tiến, khả năng tổ chức hoạt động thực tiễn và thực sự xung kích đi đầu trên mọi mặt trận.

Thứ hai, để xây dựng thế hệ trẻ vừa "hồng” vừa "chuyên” cần đặc biệt coi trọng bồi dưỡng đạo đức cách mạng. Người đòi hỏi: "Thanh niên phải luôn luôn rèn luyện đạo đức cách mạng”(4), bởi đạo đức cách mạng là cái gốc, là cái nền tảng của người cách mạng, là nguồn gốc cho tinh thần cách mạng không bao giờ cạn. Bồi dưỡng đạo đức cách mạng luôn gắn liền với chống các thói hư tật xấu, chống chủ nghĩa cá nhân. Vì chủ nghĩa cá nhân luôn là lực cản đối với sự phát triển của tuổi trẻ, là nguyên nhân của tất cả mọi tính hư, nết xấu, là kẻ thù hung ác của đạo đức cách mạng, của chủ nghĩa xã hội.

Thứ ba, trong giáo dục thế hệ trẻ phải có cách thức giáo dục phù hợp, thực hiện cho được: lý luận kết hợp với thực hành, học tập kết hợp với sản xuất, lao động trí óc kết hợp với lao động chân tay... Thông qua thực tiễn, qua lao động và đấu tranh cách mạng thì thế hệ trẻ mới không ngừng tiến bộ và trưởng thành. Muốn vậy, phải coi trọng giáo dục tình yêu lao động và thái độ lao động đúng đắn và coi trọng công tác vận động thanh niên; trước hết là chăm lo củng cố các tổ chức, đoàn thể thanh niên, thiếu niên và nhi đồng, vì các tổ chức này là hạt nhân đoàn kết, là trường học giáo dục, rèn luyện thế hệ trẻ để tập hợp, giáo dục, bồi dưỡng, giao nhiệm vụ và đưa họ vào thực tiễn công tác để rèn luyện, đào tạo họ có đủ phẩm chất, năng lực kế tục sự nghiệp cách mạng.

Thứ tư, nhiệm vụ bồi dưỡng, rèn luyện thanh, thiếu niên là trách nhiệm của Đảng, của mọi cấp, mọi ngành, mọi tổ chức xã hội. Sự quan tâm chăm lo cả lợi ích vật chất và tinh thần của toàn xã hội, sự phối hợp giữa các tổ chức và đoàn thể và xây dựng các mối quan hệ xã hội lành mạnh sẽ là môi trường gần gũi, môi trường văn hóa tích cực, thuận lợi nhất, trực tiếp giáo dục, hình thành nhân cách của thanh niên, để thanh niên phát huy vai trò xung kích, sáng tạo trong thực hiện nhiệm vụ.

Thực tiễn cách mạng đã khẳng định: dưới sự lãnh đạo và quan tâm đặc biệt của Đảng và Bác Hồ, thế hệ trẻ Việt Nam thực sự là đội hậu bị tin cậy của Đảng. Hàng triệu thanh niên đã và đang thể hiện xuất sắc vai trò của mình, tỏ rõ là lực lượng xung kích, đi đầu trên mọi mặt trận. Ngày nay, trong sự nghiệp đổi mới, công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, vai trò của thế hệ trẻ càng được Đảng và Nhà nước đặc biệt coi trọng. Đảng ta khẳng định: "Sự nghiệp đổi mới có thành công hay không, đất nước bước vào thế kỷ XXI có vị trí xứng đáng trong cộng đồng thế giới hay không, cách mạng Việt Nam có vững bước theo con đường xã hội chủ nghĩa hay không là tùy thuộc vào lực lượng thanh niên”(5). Những năm qua, thanh niên luôn xung kích, đi đầu trong thực hiện các chương trình, mục tiêu kinh tế, chính trị xã hội, đóng góp vào những thành tựu to lớn có ý nghĩa lịch sử của sự nghiệp đổi mới đất nước. Các phong trào lớn như: "Thanh niên lập nghiệp”, "Tuổi trẻ giữ nước”, "Thanh niên xung kích, sáng tạo”, "Thanh niên tình nguyện”... đã và đang thu hút hàng triệu thanh niên hăng hái tham gia. Từ các phong trào này đã xuất hiện nhiều tấm gương sáng trong lao động, học tập, chiến đấu và công tác.

Tuy nhiên, dưới tác động tiêu cực của mặt trái nền kinh tế thị trường, sự chống phá của kẻ thù, ảnh hưởng của các luồng văn hóa độc hại, một bộ phận thanh niên nước ta có biểu hiện phai nhạt mục tiêu, lý tưởng, mơ hồ trong nhận thức về âm mưu, thủ đoạn của kẻ thù, chạy theo lối sống thực dụng, thích hưởng thụ, lười học tập và lao động, không tham gia vào các hoạt động của đoàn thể, sa vào các tệ nạn xã hội... Thực tế đó và yêu cầu của sự nghiệp đổi mới đòi hỏi Đảng, Nhà nước và các đoàn thể cần tiếp tục quan tâm, chăm lo hơn nữa tới việc bồi dưỡng, đào tạo thế hệ trẻ. Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau, chúng ta cần thực hiện tốt một số vấn đề cơ bản sau:

Một là, tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với sự nghiệp giáo dục, bồi dưỡng thế hệ trẻ. Các cấp lãnh đạo, quản lý cần quán triệt sâu rộng và nâng cao nhận thức, đánh giá đúng vai trò và khả năng cách mạng của thế hệ trẻ, từ đó đẩy mạnh việc đào tạo, bồi dưỡng, chăm lo đến nhu cầu lợi ích chính đáng của thanh niên, giúp thanh niên phát triển nhân cách, cống hiến và trưởng thành.

Hai là, đổi mới nội dung, phương pháp, hình thức giáo dục; nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo thanh niên; tập trung giáo dục chính trị, củng cố lòng tin vào mục tiêu, lý tưởng cộng sản, truyền thống dân tộc, đạo đức cách mạng và lối sống xã hội chủ nghĩa. Qua giáo dục, xây dựng cho thanh niên bản lĩnh chính trị vững vàng, có tinh thần yêu nước, yêu chủ nghĩa xã hội, lòng tự hào dân tộc, lối sống có văn hóa, không ngại khó khăn, gian khổ, dám nghĩ, dám làm, năng động sáng tạo trong công tác, đáp ứng với niềm tin của Đảng và nhân dân.

Ba là, xây dựng, củng cố tổ chức Đoàn, Đội vững mạnh, hoạt động có chất lượng, thực sự là nơi đoàn kết, tập hợp, giáo dục và rèn luyện thanh, thiếu niên và nhi đồng. Muốn vậy, trong học tập, công tác, lao động, sản xuất và sinh hoạt, tổ chức Đoàn phải chủ động sáng tạo trong "cách nghĩ, cách làm”, luôn cải tiến hình thức, phương pháp hoạt động phong phú, thiết thực, hấp dẫn, thu hút, lôi kéo đoàn viên, thanh niên tham gia.

Bốn là, phát huy tính tự giác, tích cực, chủ động trong tự học, tự rèn của thanh niên. Lực lượng trẻ, có kiến thức, năng động và nhạy bén, có hoài bão, ước mơ và nhu cầu tự khẳng định mình trong cuộc sống, trước yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và trong điều kiện bùng nổ thông tin, lượng tri thức khoa học phát triển nhanh chóng... đòi hỏi thế hệ trẻ Việt Nam phải không ngừng tự học tập, tự rèn luyện, không những nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ, trau dồi, cập nhật tri thức mới... mà còn phải thường xuyên tự tu dưỡng phẩm chất, nhân cách, đạo đức cách mạng đáp ứng nhiệm vụ to lớn mà đất nước đặt lên vai thế hệ trẻ.

Tư tưởng về giáo dục, bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau của Chủ tịch Hồ Chí Minh là một tài sản to lớn của Đảng và nhân dân ta. Ngày nay, quán triệt và vận dụng sáng tạo nội dung tư tưởng này là vấn đề có tính nguyên tắc, có ý nghĩa quyết định đến hiệu quả và thành công của sự nghiệp đào tạo, bồi dưỡng thế hệ trẻ Việt Nam hiện nay ./.

Ghi chú:

 

(1) Hồ Chí Minh, Toàn tập, t.12, Nxb Chính trị quốc gia, HN. 1996, tr. 498.

(2) Hồ Chí Minh, Toàn tập, t.2, Nxb Chính trị quốc gia, HN. 1996, tr. 113.

(3) Hồ Chí Minh, Toàn tập, t.5, Nxb Chính trị quốc gia, HN. 1996, tr. 185.

(4) Hồ Chí Minh, Toàn tập, t.4, Nxb Chính trị quốc gia, HN. 1996, tr. 33.

(5) Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Hội nghị TW 4 (khóa VII), tr. 82.