Trong 50 năm vì sự nghiệp trồng người, xây dựng con người mới XHCN, một trong những nhiệm vụ trọng tâm của ngành Giáo dục đào tạo Tỉnh Hải dương là công tác Giáo dục Quốc phòng - An ninh cho học sinh, sinh viên tại các cơ sở đào tạo. Với sự cố gắng cao độ, ngành giáo dục tỉnh đã đạt những thành tựu xuất sắc, đạo tạo những thế hệ trẻ vừa hồng vừa chuyên, tiếp bước cha anh xây dựng quê hương đất nước.
GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG - AN NINH CHO HỌC SINH,
SINH VIÊN TỈNH HẢI DƯƠNG QUA CÁC GIAI ĐOẠN PHÁT TRIỂN
 Nguyễn Văn Quốc
       Giám đốc Sở GD&ĐT Hải Dương

Hải Dương, mảnh đất xứ Đông từ xưa đã nổi danh về truyền thống văn hiến và khoa bảng. Bên cạnh đó, người xứ Đông còn luôn tự hào về truyền thống anh hùng của quê hương qua các cuộc chiến tranh giữ nước. Giáo dục Hải Dương, trong lịch sử xây dựng và phát triển đang tiếp tục làm rạng danh truyền thống và góp phần tích cực vào sự nghiệp nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài cho quê hương, đất nước. Trong những năm qua ngành Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) Hải Dương luôn đạt được những kết quả quan trọng : Quy mô trường lớp phát triển, đội ngũ giáo viên nhiệt tình, tâm huyết với nghề; chất lượng giáo dục toàn diện ngày càng tốt hơn, chất lượng học sinh giỏi luôn ở tốp đầu cả  nước về kết quả thi học sinh giỏi Quốc gia, Quốc tế. Cùng với sự quan tâm nâng cao chất lượng giảng dạy các môn văn hóa, ngành giáo dục Hải Dương nhận thức rõ tầm quan trọng của công tác Giáo dục Quốc phòng - An ninh (GDQP-AN) cho học sinh, sinh viên trong việc thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện. Những năm qua GD&ĐT đã có nhiều nỗ lực nâng cao chất lượng giảng dạy, học tập môn GDQP-AN trong hệ thống nhà trường của tỉnh; đặc biệt là chương trình, hình thức GDQP-AN cho học sinh các trường trung học phổ thông (THPT). Môn học GDQP-AN được xác định không chỉ giáo dục kiến thức nhất định về quốc phòng, an ninh, bảo vệ tổ quốc mà còn góp phần to lớn giáo dục đạo đức, tác phong, nề nếp học tập nói chung.

Trải qua 50 năm phát triển môn học GDQP-AN, trong những giai đoạn phát triển khác nhau của nền giáo dục Việt nam, môn học Huấn luyện quân sự phổ thông trước đây, hiện nay là môn GDQP-AN phát triển theo những giai đoạn khác nhau:

 * Giai đoạn trước năm 2004:

Môn học GDQP-AN cho học sinh các trường THPT trên địa bàn tỉnh Hải Dương cũng như các tỉnh khác chưa được xác định là môn học chính khoá và được tiến hành theo hình thức "tuần lễ Giáo dục quốc phòng” vào dịp kỷ niệm ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam, với hình thức đơn giản là "tập quân sự”. Tuy nhiên những năm đó Sở GD&ĐT vẫn coi đây là một nội dung quan trọng, luôn đề ra các biện pháp chỉ đạo thực hiện nhằm nâng cao chất lượng môn học GDQP-AN.

Hàng năm, vào đầu năm học, Sở GD&ĐT và Bộ Chỉ huy quân sự (CHQS) tỉnh đều có văn bản thống nhất việc chỉ đạo giảng dạy đối với các nhà trường và Ban CHQS các huyện, thành phố; đảm bảo giáo viên, vũ khí trang bị phục vụ môn học; hai cơ quan cũng thường xuyên phối hợp tổ chức các lớp tập huấn và thành lập các đoàn liên ngành kiểm tra các trường trong dịp tiến hành môn học nhằm đánh giá thực chất và rút kinh nghiệm kịp thời việc giảng dạy, học tập môn học này. Ngoài việc giảng dạy, học tập 32 tiết trong năm, Sở GD&ĐT tỉnh cũng chỉ đạo các trường tổ chức các hoạt động ngoại khóa. Việc kiểm tra, đánh giá, cho điểm đối với học sinh thực hiện theo quy định của Công văn số 7790/GDQP ngày 21/8/2000 và Công văn số 44/THPT ngày 3/11/2000 về đánh giá cho điểm học sinh THPT.

Chất lượng, hiệu quả của môn học bước đầu được xác định, tuy nhiên để đáp ứng yêu cầu của công tác GDQP-AN trong giai đoạn mới thì hình thức giảng dạy và học tập này còn hạn chế khiếm khuyết; công tác tổ chức, điều hành và đảm bảo trang bị, học cụ còn nhiều bất cập.

* Giai đoạn từ 2004 đến 2007:

Xuất phát từ thực tế cùng với nhận thức về tầm quan trọng của công tác GDQP-AN cho thế hệ trẻ, Hội đồng GDQP-AN tỉnh mà cơ quan tham mưu trực tiếp là Sở GD&ĐT và Bộ CHQS tỉnh đã có nhiều nỗ lực nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy, học tập môn học trong hệ thống các trường THPT của tỉnh.

Sở GD&ĐT đề xuất với Bộ GD&ĐT từ năm học 2004 - 2005 tiến hành thí điểm việc đưa chương trình dạy - học môn GDQP-AN vào thời khóa biểu như các môn học văn hóa khác trong năm học (học rải) ở hai trường THPT của tỉnh. Với hình thức học 2 tiết/tuần/lớp học trái buổi trong một học kỳ. Về giáo viên giảng dạy: Sở đã chỉ đạo hai trường sử dụng giáo viên đã được đào tạo về GDQP-AN của nhà trường và hợp đồng với các trường bạn. 

Để đáp ứng được chất lượng môn học yêu cầu phải có sự đồng bộ cao về lãnh đạo, chỉ đạo; xây dựng đội ngũ giáo viên; đổi mới phương pháp giảng dạy, học tập; trang bị cơ sở vật chất; chế độ chính sách… Năm 2006, 2007 Sở GD&ĐT và Bộ CHQS tỉnh đã phối hợp với trung tâm Giáo dục Quốc phòng Hà Nội 2; trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 khai giảng khoá đào tạo ngắn hạn giáo viên Giáo dục Quốc phòng cho 121 giáo viên đang kiêm nhiệm giảng dạy ở các trường THPT, THCN trong toàn tỉnh. Đây là khoá tập trung đào tạo giáo viên GDQP-AN đầu tiên trên địa bàn Quân khu 3 nhằm đáp ứng yêu cầu của môn học và giải quyết tình trạng thiếu giáo viên giảng dạy bộ môn.

Việc thí điểm dạy rải tại 2 trường là bước khởi đầu hình thức giảng dạy, học tập mới và những kinh nghiệm của 2 trường trên đã trở thành tiền đề quan trọng để Sở GD&ĐT Hải Dương chỉ đạo các trường THPT trong toàn tỉnh thực hiện phổ biến hình thức đưa chương trình GDQP-AN vào thời khóa biểu như các môn học văn hóa khác

* Giai đoạn năm học 2007 - 2008:

Thực hiện theo Quyết định 79/2007/QĐ-BGDĐT ngày 24/12/2007 của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT, tất cả 100% các trường THPT trong tỉnh tổ chức học tập môn học GDQP-AN theo hình thức học theo thời khóa biểu như các môn học khác. Theo Quyết định này Sở GD&ĐT tỉnh đã có phân phối chương trình chi tiết cho các trường THPT với chương trình 1 tiết/tuần/lớp hoặc 2 tiết/tuần/lớp. Từ đây môn GDQP-AN trở thành môn học chính khóa, kết quả môn học được tham gia xếp loại học lực như các môn học khác.

 Với đội ngũ giáo viên toàn tỉnh đã có: Giáo viên được liên kết đào tạo ngắn hạn 6 tháng tại tỉnh, tại trường Đại học Sư phạm Hà Nội 1, 2; giáo viên được đào tạo dài hạn ghép môn từ các trường Đại học. Hiện nay đội ngũ giáo viên giảng dạy môn GDQP-AN đã cơ bản đáp ứng được yêu cầu giảng dạy. Công tác tập huấn, bồi dưỡng cán bộ quản lý, giáo viên nhằm đổi mới phương pháp giảng dạy theo chuẩn kiến thức kỹ năng môn học; bổ sung kiến thức QP - AN… hàng năm được Sở GD&ĐT chỉ đạo thực hiện tốt. Từ đó đã nâng cao tinh thần trách nhiệm, ý thức trong giảng dạy cho cán bộ quản lý và giáo viên.

Việc đánh giá kết quả học tập môn học GDQP-AN cho học sinh được thực hiện theo Quyết định số: 69/2007/QĐ-BGDĐT của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT về qui định dạy học và đánh giá kết quả học tập môn học GDQP-AN và Quyết định số 40/2006/QĐ-BGDĐT của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT về Qui chế đánh giá, xếp loại học sinh THCS và học sinh THPT. Như vậy học sinh tham gia học môn GDQP-AN đ­ược kiểm tra, đánh giá đủ cơ số điểm môn học theo qui định; có điểm kiểm tra thường xuyên, điểm kiểm tra định kỳ, điểm kiểm tra thực hành, điểm kiểm tra viết; hệ số điểm môn học khi tham gia tính điểm trung bình các học kỳ, năm học, xét học lực như các môn học khác.

Về thiết bị dạy học: Sở GD&ĐT đã đầu tư hàng tỷ đồng để trang bị mới, thay thế các phương tiện phục vụ môn học cho các trường THPT. Đồng thời bằng nguồn kinh phí đảm bảo cho GDQP-AN, các trường đã chủ động tích cực đầu tư kinh phí để mua sắm TBDH, xây dựng thêm cơ sở hạ tầng như thao trường, phòng học đa năng…

Bài học để có được kết quả GDQP-AN như hiện nay là sự kiên trì, kiên quyết, khắc phục tư tưởng ngại khó khăn, ngại đầu tư và phải có quyết tâm cao trong việc chỉ đạo của các cấp uỷ Đảng, Ban Giám đốc Sở và các phòng ban chuyên môn của Sở GD-ĐT và Bộ CHQS tỉnh. Mặt khác, phải có sự thống nhất cao nhận thức về vai trò, nhiệm vụ của GDQP-AN cho học sinh, từ các cấp quản lý đến cơ sở giáo dục, từ giáo viên đến học sinh, cha mẹ học sinh; sự phối hợp chặt chẽ giữa ngành giáo dục với cơ quan Quân sự, Công an, từ tỉnh đến huyện, đặt dưới sự chỉ đạo của Hồi đồng GDQP-AN các cấp. Sự phối hợp còn thể hiện ở kế hoạch hoạt động của Hội đồng GDQP-AN, văn bản hiện hành, sự chỉ đạo tích cực hình thành trong mối quan hệ từ cấp tỉnh đến các cơ sở trường học. Đồng thời cũng còn có sự tham mưu trúng, đúng, kịp thời, hiệu quả của các đồng chí Sĩ quan biệt phái được Bộ CHQS tỉnh điều động sang Sở GD&ĐT với chức năng tham mưu cho Giám đốc sở chỉ đạo, tổ chức thực hiện nghiêm túc, có hiệu quả nội dung, chương trình môn học Giáo dục QP - AN.

Trong thời gian tới, nhiệm vụ quan trọng cơ bản nhất của giáo dục quốc phòng ở Hải Dương là nâng cao chất lượng môn học góp phần giáo dục toàn diện cho học sinh. Tăng cường phối hợp chặt chẽ liên ngành Giáo dục - Đào tạo - Quân sự - Công an để thống nhất trong chỉ đạo. Tập trung đổi mới quản lý, đẩy mạnh công tác thi đua, tạo động lực mạnh mẽ trong cán bộ quản lý, giáo viên, học sinh. Tích cực chỉ đạo thực hiện nghiêm túc qui chế chuyên môn, đổi mới phương pháp giáo dục, đổi mới kiểm tra, đánh giá. Mặt khác tiếp tục bồi dưỡng đội ngũ, tăng cường cơ sở vật chất - kỹ thuật và ứng dụng công nghệ thông tin theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ và góp phần vào công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.