QĐND - Chiến tranh là cuộc đọ sức rất quyết liệt giữa các bên tham chiến. Nghiên cứu phát triển nghệ thuật quân sự là đòi hỏi bức thiết trong quá trình đánh địch. Đây là truyền thống và nhân tố vô cùng quan trọng, làm tăng sức mạnh đánh thắng kẻ thù ngay từ ngày đầu toàn quốc kháng chiến, bảo vệ nhân dân và đất nước, làm phong phú thêm nghệ thuật quân sự nước nhà.

Xâm lược nước ta lần thứ hai, quân Pháp tận dụng điều kiện và thời cơ thuận lợi. Nước Việt Nam dân chủ cộng hòa vừa mới ra đời, nước nghèo, dân đói, xã hội lạc hậu, hệ thống chính quyền chưa kịp củng cố, lực lượng vũ trang còn nhỏ, trang bị lại rất thô sơ. Theo gót Đồng Minh, quân Pháp bất ngờ nổ súng tiến công đánh chiếm Sài Gòn-Gia Định. Quân và dân ta đã anh dũng và liên tục chặn đánh, giữ vững thành phố gần bốn mươi ngày đêm, làm thất bại ý đồ “đánh nhanh, giải quyết nhanh” của thực dân Pháp. Để giành và giữ vững quyền chủ động, Đảng và Nhà nước ta đã quyết định tiến hành cuộc chiến tranh toàn dân, đánh địch trên nhiều mặt trận bảo vệ đất nước.

 Ảnh tư liệu. Nguồn: thuviendongnai.gov.vn.
Hưởng ứng lời kêu gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh, quân và dân cả nước đã anh dũng đứng lên tiêu diệt kẻ thù bảo vệ Tổ quốc. Nhiều trận đánh và các đợt hoạt động chiến đấu mang tính chiến dịch đã diễn ra trên cả nước, nhất là trong các thành phố và thị xã, như: Sài Gòn, Cần Thơ, Buôn Ma Thuột, Nha Trang, Đà Nẵng, Hải Phòng… Nhất là cuộc chiến đấu vô cùng quyết liệt, kéo dài hơn sáu mươi ngày đêm của quân và dân Hà Nội. Trong tác chiến, quân và dân cả nước đã kết hợp chặt chẽ tiến công quân sự với đấu tranh chính trị, kinh tế, binh vận và ngoại giao. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã gửi thư kêu gọi Liên hợp quốc và các nước lớn, ủng hộ và giúp đỡ cuộc chiến tranh yêu nước, chính nghĩa của nhân dân Việt Nam. Kiều bào ta ở nhiều nước trên thế giới đã hướng về Tổ quốc, kêu gọi các nước ủng hộ và giúp đỡ Việt Nam. Nhiều người còn tự nguyện về nước, sát cánh cùng đồng bào mình đánh giặc. Trong nước, các tầng lớp nhân dân trên khắp các vùng, miền đã tích cực tham gia chiến đấu và phục vụ chiến đấu. Ta đã thực hiện triệt để biện pháp “tiêu thổ kháng chiến”, tích cực đánh phá các cơ sở hậu cần và đường vận chuyển làm suy yếu kẻ thù. Nhiều người đã vận động người thân, binh sĩ địch, quay về với nhân dân và cách mạng.

Trong đánh địch, quân và dân ta đã vận dụng rất linh hoạt, sáng tạo nhiều loại hình, biện pháp tác chiến để tiêu diệt địch, như tiến công, phòng thủ, phòng ngự, tập kích, phục kích, đánh gần, cài xen… Tác chiến ở nhiều quy mô lực lượng, sử dụng nhiều loại vũ khí, trang bị, đánh địch ở nhiều không gian và thời gian khác nhau. Phối hợp chặt chẽ nông thôn và thành thị, thực hiện trong đánh, ngoài vây, kết hợp trong ngoài cùng đánh, làm suy yếu, làm chậm bước tiến của quân Pháp. Bảo vệ hệ thống chính quyền và nhân dân, đập tan âm mưu và ý đồ bất ngờ đánh úp, chụp gọn các cơ quan lãnh đạo ta của kẻ thù, bảo toàn tiềm lực kháng chiến. Đặc biệt là cuộc chiến đấu không cân sức của quân và dân Thủ đô. Quân Pháp tập trung 6.500 quân chính quy, có không quân, pháo binh, xe tăng và thiết giáp chi viện, tiến công từ nhiều hướng, mũi, đánh vào các mục tiêu quan trọng của ta ở bên trong thành phố. Lực lượng vũ trang Thủ đô lúc đó chỉ có 5 tiểu đoàn bộ binh, 8 trung đội công an xung phong, cùng dân quân và tự vệ. Đội ngũ cán bộ chủ yếu trưởng thành trong chiến đấu, trang bị vũ khí còn rất thô sơ. Mặc dù có nhiều khó khăn, nhưng với tinh thần và quyết tâm “Một lòng sống chết với Thủ đô”, “Quyết tử để Tổ quốc quyết sinh”, uân và dân Hà Nội đã chiến đấu rất anh dũng, vận dụng sáng tạo nhiều loại hình tác chiến. Nổi bật là các trận đánh phòng ngự ngăn chặn quân Pháp ở các cửa ô Quan Chưởng, Cầu Dền, Đống Mác, Chợ Dừa; các ngã ba, ngã tư đi vào trung tâm thành phố, như Hàng Đậu, Hàng Khoai, Ngã Tư Sở... Trong các trận đánh phòng thủ, ta đã giành đi giật lại với địch từng sạp hàng, căn nhà, góc phố ở Chợ Đồng Xuân, Chợ Hôm, Cầu Long Biên, Ga Hàng Cỏ và các phố lân cận, mặc cho không quân, pháo binh, xe tăng địch bắn phá rất ác liệt. Trong đó có trận phòng thủ giữ Bắc Bộ Phủ trong nhiều ngày đêm, 25 cán bộ và chiến sĩ đã anh dũng hy sinh. Hơn 20 chiến sĩ tự vệ đã cố thủ chiến đấu đến người cuối cùng để bảo vệ Sở Bưu điện thành phố…

Các lực lượng của ta còn phối hợp tiến công vào các vị trí đóng quân của địch ở Đồn Thủy, bắn cháy tàu chiến Pháp trên sông Hồng, tập kích vào Sân bay Bạch Mai và Gia Lâm. Quân dân ngoại thành đẩy mạnh đánh phá giao thông, chi viện và động viên quân dân nội thành chiến đấu. Đánh dấu bước phát triển quan trọng về nghệ thuật quân sự, góp phần làm tăng sức mạnh để quân và dân ta đánh thắng kẻ thù ngay những ngày đầu toàn quốc kháng chiến. 

 BÙI THANH SƠN