Hai tổ chức bị cấm trên lãnh thổ Nga – IS và “Taliban” đã tuyên bố thánh chiến với nhau. Chính quyền Afghanistan dựa vào những tài liệu thu giữ được cho biết điều này. Hình như trong uần khúc này có cuộc tranh chấp các đồn điền thuốc phiện và “chính sách khung” của IS. Nhưng vai trò được dự đoán do Mỹ nắm giữ đặc biệt đáng chú ý.

Giám đốc Sở cảnh sát tỉnh Gilmend của Afghanistan hôm thứ tư cho biết, các nhân viên bảo vệ luật pháp có những tài liệu, mà theo đó tổ chức khủng bố “Nhà nước Hồi giáo” và phong trào cấp tiến Afghanistan “Taliban” đã tuyên bố tiến hành “cuộc thánh chiến” (Jihad) với nhau.

Xin nhắc độc giả, Bộ Tổng tham mưu Nga hồi tháng 10 năm 2015 đã nhận định tổng số chiến binh tại Afghanistan là 50 nghìn người, được liên kết thông qua hơn 4 nghìn đội, toán có định hướng khác nhau. Trong đó, theo nhiều đánh giá khác nhau, quân số chiến đấu của “Taliban” có khoảng 25 – 40 nghìn người. Đồng thời, như Tổng tham mưu trưởng khi ấy, tướng Valery Gherasimov cho biết, số chiến binh của IS tại Afghanistan khoảng 2 – 3 nghìn người.

Trưởng phòng nghiên cứu xung đột Trung Đông và lực lượng vũ trang khu vực của Viện phát triển đổi mới Anton Mardasov đã nhận định, “Taliban” và “Caliphate” tại Afghanistan từ lâu đã ở trong tình trạng quan hệ mâu thuẫn và đây không phải là lần đầu tiên tuyên chiến với nhau. “Mâu thuẫn của họ trước hết liên quan tới việc, IS có mưu đồ xâm phạm các tỉnh, mà tại đó sản xuất ma túy. Thực chất là, IS muốn cướp lấy miếng mồi béo bở từ tay “Taliban”. Và mâu thuẫn cũng bắt đầu nảy sinh từ chuyện này”, – ông nói.

Mỹ có thể được Taliban chia phần

Cũng theo lời ông Mardasov, nhiều trường hợp IS và “Taliban” cộng tác với nhau đã từng được ghi nhận. Theo một số thông tin, trong thời gian lực lượng “Taliban” tiến công Kundus, các chiến binh IS đã từng giúp đỡ họ. Ngoài ra, sau khi có thông tin về cái chết của Mulla Omar, một số phân đội của “Taliban” chủ yếu vốn không phải lực lượng bản địa, mà là những chiến binh của “các đội quân quốc tế”, bắt đầu chuyển sang hàng ngũ “Calphate”, – vị chuyên gia nói. Ông nhắc nhở: mặc dù “Taliban” về cơ bản là một phong trào quốc gia của người Pushtun, nhưng ở đó trước đây cũng đã từng có các chiến binh người nước ngoài. “Caliphate” đã đầu tư những khoản tiền khá lớn. Một số chuyên gia đã dự đoán, tới đầu năm nay quân số của IS tại Afghanistan sẽ gia tăng tới 15 nghìn người, nhưng rất may, điều này đã không xảy ra, một trong những nguyên nhân của nó là, “Taliban” đã tự lực đẩy đuổi được tổ chức cạnh tranh ra khỏi Afghanistan”, – ông Marsasov nói.

Về người Mỹ, theo nhận xét của ông, họ thực thi tại Afghanistan một chính sách khá mâu thuẫn. “Một mặt họ đấu tranh chống chủ nghĩa khủng bố, mà “Taliban” dù là một phong trào quốc gia, nhưng tuyên bố coi bành trướng sang các nước láng giềng là mục tiêu của mình, hơn nữa lại chưa từ bỏ những phương thức khủng bố. Xin hãy nhớ lại vụ tiêu diệt một trong số các lãnh tụ của “Taliban” bằng máy bay không người lái của Mỹ. Mặt khác, theo một vài thông tin, người Mỹ đang có phần trăm nhất định từ việc buôn bán ma túy. Có một điều nghi vấn, mà các nhà phân tích phương Tây đã nêu ra, đó là nhiều chiến dịch của CIA ở nước ngoài được tài trợ, cả bằng tiền buôn bán ma túy ở Afghanistan”, – vị chuyên gia nói.

Vì thế, ông Mardasov cho rằng, người Mỹ không cần “Taliban” phải tập hợp lại quanh một nhân vật lãnh đạo mạnh nào đó, chứ nói gì tới việc lực lượng này phải giành được chính quyền ở trong nước, nói chung là họ quan tâm tới việc, làm cách nào để duy trì tình trạng bất ổn trong khu vực.

Giúp đỡ nhưng không khoa trương

Ông Mardasov cũng nhắc tới nhiều tin đồn thất thiệt về sự hợp tác có thể tồn tại giữa người Nga với “Taliban”. “Chẳng hạn, đã lan truyền thông tin về việc, các xe tăng của phong trào này dường như được những chuyên gia Nga sửa chữa trên lãnh thổ Tadjikistan. Mặc dù thông tin đó rõ ràng có tính chất đáng ngờ, nhưng về mặt lý thuyết nó không có vẻ là chuyện hoang đường”, – ông nói.

Ông cho rằng, hoạt động ngoại giao của Nga hiện nay ở Afghanistan cũng đang lâm vào trạng thái mâu thuẫn. “Có vẻ sẽ hợp lý hơn nếu ủng hộ chính phủ hợp pháp của nước này, tuy nhiên việc làm suy yếu “Taliban có nguy cơ làm cho quân số của IS gia tăng”. – vị chuyên gia lý giải.

Theo giải thích của Mardasov, người Mỹ liên tục bị trách cứ vì phân chia lực lượng khủng bố thành “ôn hòa” và “không ôn hòa”, nhưng ở một đất nước phức tạp, bấp bênh, và manh mún như Afghanistan, thì không thể tránh khỏi việc cần có một hệ thống kiềm chế và đối trọng. “Trong trường hợp phát sinh mối đe dọa thực sự, IS sẽ phát triển rộng ra khắp khu vực, tôi nghĩ, có thể phải tính tới việc, dành cho “Taliban” sự hậu thuẫn nào đó. Còn việc cả chúng ta, cũng như người Mỹ không đáng phải khoa trương điều gì ở đây, lại là một chuyện khác”, – vị chuyên gia nghiên cứu quân sự nói.

Xin nhắc là, hồi tháng 11, phân ban tiếng Nga của BBC đã nêu ra giả thuyết, nước Nga, vốn dĩ không quan tâm tới việc các chiến binh và huấn luyện viên của IS thâm nhập lên phía Bắc, tới các nước Trung Á, dường như giờ đây đã bắt đầu hoặc có thể sẽ bắt đầu cung cấp vũ khí cho phong trào “Taliban” như một lực lượng duy trì thế cân bằng. Trước đó giới lãnh đạo “Taliban” đã phủ nhận mọi tiếp xúc với những người đại diện cho nước Nga và Iran, còn “hiện nay họ đang khoe khoang việc mở rộng các quan hệ quốc tế của mình”, BBC khẳng định.

Hồi đầu tháng 1, ngay cả cựu tỉnh trưởng tỉnh Kundus Umar Safy cũng phụ họa theo những tin đồn này, khi nói với đài phát thanh Spogmai, hình như các chuyên gia đến từ Nga đang sửa chữa những xe tăng và phương tiện kỹ thuật thiết giáp khác trên lãnh thổ Tadjikistan. Bản thân chính quyền Tadjikistan phủ nhận thông tin này, và như báo “Độc lập” đưa tin, đã yêu cầu ông Safy phải xin lỗi.

Xin nhắc là, hồi tháng 11 Giám đốc Cục Châu Á II của Bộ Ngoại giao Nga Zamir Kabukov đã thừa nhận có kênh liên lạc với “Taliban”. “Chúng tôi có những mối liên hệ với “Taliban”. Chúng tôi tiếp xúc với họ vì những vấn đề bảo đảm an ninh cho phái đoàn đại diện ngoại giao Nga và các công dân Nga, – báo “Vzglyad” dẫn lời ông. – Ngoài ra, thông qua các kênh liên lạc chúng tôi đang đề nghị “Taliban” tiến tới một thỏa thuận về vấn đề ngừng bắn và chấm dứt chiến tranh”.

“Hôm nay họ cãi lộn, ngày mai lại làm lành”

Những quan hệ liên minh tạm thời tùy hoàn cảnh với các chiến binh “được người Mỹ hết sức lợi dụng, nhưng chính kinh nghiệm của họ cho thấy, tốt hơn hết là đừng làm điều này”, Trưởng ban khoa học của Viện nghiên cứu ứng dụng Đông phương học và Phi châu học Said Gafurov nói với phóng viên báo“Vzglyad”. Ông nhận định, nền tảng chiến lược chống khủng bố của người Mỹ - là nỗ lực chia rẽ các lực lượng khủng bố: họ chia chúng thành những “người tốt” và “ kẻ xấu”, nhưng rốt cuộc “họ không thể đánh bại khủng bố và lãnh đủ hết đòn này tới đòn khác”, vị chuyên gia xác nhận.

Việc hợp tác với tổ chức nào và các tổ chức đó được gọi bằng cái tên như thế nào không có ý nghĩa gì hết, ông Gafurov nói. “Ngày hôm nay chúng cãi lộn, và ngày mai chúng lại làm lành với nhau, – người đối thoại nhận định. - Hợp tác với lực lượng khủng bố này để đánh thắng lực lượng khủng bố khác là chiến lược sai lầm về mặt nguyên tắc. Việc này chẳng dẫn đến điêù gì tốt đẹp”. Vì thế chúng ta không đáng phải nhắc lại những sai lầm của họ, người nói chuyện tin tưởng.

“Lực lượng “Taliban” ở đây rõ ràng là phong trào quốc gia Pushtun. Họ coi Afghanistan về thực chất là nhà nước Pushtun, chứ không phải một quốc gia gồm nhiều dân tộc. Đối với IS thì tính dân tộc chẳng có ý nghĩa gì hết”, – ông Gafurov nói. Ông cũng giải thích rằng, ở Afghanistan “Taliban” và IS về cơ bản đang kiểm soát những khu vực lãnh thổ cách xa nhau về địa lý, vì thế những cuộc giao tranh quy mô lớn giữa họ hiện nay rất ít có khả năng xảy ra.

Đỗ Ngọc Inh

Biên dịch theo “Vzglyad.ru”

   0   Tổng số:
  Gửi ý kiến phản hồi
931