Sự chủ động có vẻ quá sốt sắng của thủ tướng Nhật trong mối quan hệ với Mỹ và Nga rất có khả năng dẫn tới mất thể diện. Nhưng mọi người có thể hiểu được ông. Đứng trước Shinzo Abe là cả một loạt vấn đề phức tạp - từ kinh tế tới quân sự, đang trực tiếp đe dọa đất nước ông, điều này đơn giản là làm cho ông không còn lối thoát nào khác.

Chuyến thăm Mỹ thứ hai của thủ tướng Nhật Shinzo Abe trong vòng vài tháng qua để hội kiến với ông Donald Trump đã diễn ra hồi cuối tuần vừa rồi. Để có được cuộc hội kiến đầu tiên giữa họ, ngay từ khi ông Trump vẫn đang còn ở địa vị một tổng thống vừa đắc cử, vài ngày sau chiến thắng của ông ta trong cuộc bầu cử, ông Abe đã bay tới New York .

Dựa trên những kết quả của chuyến thăm vừa diễn ra, thủ tướng Nhật đã ngay lập tức đưa ra một số tuyên bố liên quan tới nước Nga.

Thứ nhất, ông nói, đã thảo luận với Donald Trump về những biện pháp trừng phạt chống Nga mà không hề nhắc tới bất kỳ bối cảnh nào.

Thứ hai, ông tuyên bố rằng, trong quá trình hội đàm đã có được sự thấu hiểu của tổng thống Mỹ về tầm quan trọng của quá trình đối thoại với nước Nga nhằm giải quyết cuộc tranh chấp quần đảo Kuril hiện nay.

Thứ ba, không sa đà vào những vấn đề cụ thể với các phóng viên, ông lược tả với Donald Trump, tổng thống Nga là “một người biết giữ lời hứa”.

Không thể không chú ý tới một điều, các động thái của ông Abe trong quan hệ với tân tổng thống Mỹ được đặc trưng bởi sự hăng hái, sốt sắng cao (nếu không muốn nói là có phần vồ vập), cũng giống như những bước đi trong các mối quan hệ với Nga.

Lý do của những gì đang diễn ra hoàn toàn có thể hiểu được và chẳng có gì cần phải giấu giếm ở đây.

Một mặt là, Nhật Bản đang ở trong hoàn cảnh vô cùng bất lợi vì sự căng thẳng về chính trị - quân sự trong khu vực, khi ít nhất 2 quốc gia Viễn Đông (là Trung Quốc và CHDCND Triều Tiên) đang có thù hận với mình, và những nguyên cớ cho một cuộc xung đột đang được tích tụ như cục tuyết. Chẳng hạn như, hôm 12 tháng 2 Bắc Triều Tiên phóng thử tên lửa đạn đạo tầm trung “Musudan”, việc này đã gây ra phản ứng giận dữ truyền thống của các nước trong khu vực. Và ngày 13 tháng 2 đã ghi nhận sự kiện Bộ Ngoại giao Trung Quốc phản đối các phát ngôn của Nhật và Mỹ về quần đảo Điếu Ngư, vốn đang là khu vực lãnh thổ tranh chấp giữa Trung Quốc và Nhật Bản.

Các sự kiện trên thế giới đang phát triển ở mức độ mà, việc chuyển hóa trạng thái chống đối nhau sang giai đoạn xung đột nóng không còn là chuyện hoang đường phi khoa học.

Mặt khác, nền kinh tế của đất nước Mặt trời mọc đang phải đương đầu với một loạt khó khăn mang tính hệ thống vô cùng nghiêm trọng. Thêm vào đó, Mỹ lại là đối tác quan trọng nhất đối với Nhật Bản, và những ý đồ bảo hộ của ông Trump chẳng hứa hẹn điều gì tốt đẹp với nước này.

Hơn thế nữa, chủ quyền hạn chế của nước Nhật từ thời điểm kết thúc Thế chiến II, về thực chất nằm dưới sự bảo hộ của Mỹ, đang ngày càng đặt tương lai của nước này trước mối đe dọa, và giới tinh hoa Nhật không thể không thấy rõ điều này.

Trên thực tế giới lãnh đạo nước Nhật trong thời hạn rất eo hẹp phải cố gắng giải quyết một loạt nhiệm vụ quan trọng nhất và vô cùng khó dung hợp với nhau.

Thứ nhất. Tăng cường chủ quyền riêng, giảm thiểu sự lệ thuộc của mình vào Washington.

Thứ hai. Cứu vãn nền kinh tế đất nước, kể cả việc không để nó bị chết chìm vì kinh tế Mỹ.

Thứ ba. Cố gắng tối đa duy trì quan hệ tốt với Mỹ, đồng thời cần cải thiện những mối quan hệ không kém phần hữu hảo với nước Nga, trong khi lý do chính của việc này là bảo đảm an ninh quốc gia và phòng thủ đất nước trong tình trạng đối đầu về quân sự - chính trị trong khu vực ngày một trầm trọng.

Thứ tư. Cố gắng tối đa giữ thể diện trên trường thế giới, cũng như trước xã hội Nhật Bản. Mặc dù với chính sách chủ động một cách vồ vập hiện tại, điều này ngày càng khó thực hiện.

Nhưng dù sao thì, ngôn từ hoa mỹ mới của ông Abe về Kuril và nước Nga cũng vô cùng đặc sắc.

Các yêu sách về lãnh thổ của Nhật đối với Nga suốt nhiều thập kỷ vừa qua vẫn đang là cái thòng lọng, mà nhờ nó nước Mỹ không cho phép giải quyết các mối quan hệ song phương. Hiện nay bản thân ông Abe đang cố gắng thoát khỏi cái bẫy này: tìm ra một phương án giải quyết tranh chấp lãnh thổ ít nhiều có thể được dư luận xã hội Nhật chấp nhận, chẳng hạn ở dạng hoạt động kinh tế chung trên quần đảo, ký kết hiệp ước hòa bình và tiếp tục tiến xa hơn. Nhưng ông ta chỉ có thể làm được việc đó trong trường hợp chính quyền Mỹ không phản đối vấn đề này về mặt nguyên tắc.

Như vậy, bình luận của ông Abe về việc, Donald Trump thấu hiểu tầm quan trọng của cuộc đối thoại Nga - Nhật là sự thể hiện niềm hy vọng, thủ tướng Nhật có thể thuyết phục tổng thống Mỹ không can thiệp vào quá trình hòa giải song phương.

Nhưng câu hỏi, thông tin về hy vọng có cơ sở tới mức độ nào, hãy đang còn để ngỏ.

Đỗ Ngọc Inh
Biên dịch theo “ВЗГЛЯД”
 
   0   Tổng số:
  Gửi ý kiến phản hồi
207